T.C. Danıştay 12. Dairesi, E.2018/2471, K.2023/752 sayılı ve 21.02.2023 tarihli kararıyla, kamu görevlileri için emsal niteliğinde önemli bir ilkeye imza attı. Karara göre, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nda (DMK) açıkça sayılmayan bir fiil olan “iftira”, memuriyetten çıkarma cezası gerektiren bir neden olarak değerlendirilemeyecek. Bu karar, disiplin hukukunda “tipiklik” ve “kanunilik” ilkelerinin ne denli önemli olduğunu bir kez daha güçlü bir şekilde ortaya koydu.

📍 Olayın Geçmişi

Olay, eski Telekomünikasyon İletişim Başkanlığı'nda iletişim uzmanı olarak görev yapan bir memurun, kurum başkanı ve bazı personel hakkında suç isnatlarında bulunan dilekçeler vermesiyle başladı. Kurum, memurun bu davranışlarını iki ayrı fiil kapsamında değerlendirerek devlet memurluğundan çıkarma cezası teklif etti:

1. “İdeolojik ve siyasi amaçlarla kurumun huzurunu bozmak” (657 sayılı DMK m.125/1-E-a)
2. “İftira” fiili (657 sayılı DMK m.125/4 — benzer fiil kapsamında)

İlk derece mahkemesi ve Bölge İdare Mahkemesi, her iki cezayı da hukuka uygun buldu. Ancak dosya, temyizen incelenmek üzere Danıştay’a taşındı.

Danıştay’ın Değerlendirmesi

Danıştay 12. Dairesi, yaptığı incelemede kritik tespitlerde bulundu:

• Tipiklik İlkesi Vurgusu: Danıştay, 657 sayılı DMK’nın 125. maddesinin (E) bendinde memuriyetten çıkarma cezasını gerektiren fiillerin “sayma yoluyla” düzenlendiğini belirtti. Bu, ancak kanunda açıkça belirtilen fiillerin bu cezayı gerektirebileceği anlamına geliyor.
• “İftira” Açıkça Sayılmıyor: Mahkeme, “iftira” suçunun bu bentte sayılan fiiller arasında yer almadığını, ayrıca nitelik ve ağırlık itibarıyla da bu fiillere benzer sayılamayacağını vurguladı.
• Genişletici Yorum Yasak: Disiplin cezalarının bireyler üzerinde ağır sonuçlar doğurduğunun altını çizen Danıştay, “kanunsuz suç ve ceza olmaz” ilkesi gereği, kanunda olmayan bir fiilin “benzer eylem” kabul edilerek genişletici yorum yoluyla yeni disiplin suçları yaratılamayacağına hükmetti.

Bu değerlendirmeler ışığında Danıştay, davacının “iftira” fiili gerekçesiyle 125/4 uyarınca memuriyetten çıkarılmasının hukuka aykırı olduğuna karar verdi.

📌 Kararın Önemi

Bu emsal karar, kamu kurumlarının disiplin cezaları verirken hangi ilkelere bağlı kalması gerektiğini net bir şekilde gösterdi. Danıştay’ın bu kararı:

• Disiplin Hukukunda Kanunilik: Disiplin mevzuatında açıkça sayılmayan fiillerin, keyfi bir şekilde “benzer eylem” kabul edilerek doğrudan memuriyetten çıkarma gerekçesi yapılamayacağını perçinledi.
• Memur Güvencesi: Kamu görevlilerinin disiplin cezalarına karşı hukuki güvencelerini artırarak, disiplin soruşturmalarında ve cezalandırmalarda objektif ve kanuni zeminde hareket etme zorunluluğunu pekiştirdi.

Bu karar, kamu disiplin hukukundaki temel ilkelerin uygulanması açısından yol gösterici bir nitelik taşıyor.