Danıştay 12. Dairesi, kamu personelinin sözleşme yenilememe işlemlerine ilişkin önemli bir içtihata imza attı. 22.05.2025 tarihli kararıyla, idarenin bir jandarma astsubayın sözleşmesini "katalog evlilik" varsayımı ve eşinin durumu nedeniyle yenilememe işlemini hukuka aykırı bularak Bölge İdare Mahkemesi kararını bozdu. Bu karar, özellikle güvenlik soruşturmaları ve soyut istihbari değerlendirmelere dayalı idari işlemler bakımından güçlü bir emsal niteliği taşıyor.

Jandarma Astsubayın Sözleşmesi Neden Yenilenmemişti?

Uyuşmazlık, İl Jandarma Komutanlığı bünyesinde görev yapan bir jandarma astsubayın sözleşmesinin yenilenmemesi işleminden kaynaklandı. İdare, bu karara gerekçe olarak davacının eşinin FETÖ/PDY bağlantısı nedeniyle KHK ile ihraç edilmiş olmasını ve evliliğin örgütün sözde "katalog evlilik" uygulaması kapsamında gerçekleştiğine dair "kanaati" gösterdi.

Ancak davacı astsubay hakkında yürütülen ceza soruşturmasında kamu adına kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilmiş ve örgütle bağlantısını ortaya koyan somut bir delil bulunamamıştı.

Hukuki Süreç: İptal, Ret ve Danıştay Bozması

İlk derece İdare Mahkemesi, davacının sözleşmesinin yenilenmesine engel teşkil edecek yeni ve hukuken kabul edilebilir bir tespitin bulunmadığını belirterek işlemi iptal etti. Ancak Bölge İdare Mahkemesi, kamu hizmetinin hassasiyeti ve güvenlik gerekçeleri çerçevesinde idarenin geniş takdir yetkisi bulunduğu gerekçesiyle bu kararı kaldırarak davayı reddetti.

Danıştay'dan Net İfade: "Takdir Yetkisi Varsayıma Dayanamaz"

Dosyayı temyiz incelemesine alan Danıştay 12. Dairesi, Bölge İdare Mahkemesi kararını hukuka aykırı bularak bozdu. Yüksek Mahkeme'nin kararda öne çıkan tespitleri şöyle sıralandı:

• Takdir yetkisi sınırsız değildir: İdarenin takdir yetkisi hukuka uygun kullanılmalı ve hukuk devleti ilkesiyle bağdaşmayan, varsayıma dayalı kararlara yol açmamalıdır.
• Somut fiiller esas alınmalı: Sözleşme yenilememe işlemleri, kişinin kendi fiilleri, mesleki performansı ve somut değerlendirmelere dayanmalıdır.
• Eşin durumu tek başına yeterli değil: Eşin KHK ile ihraç edilmiş olması, tek başına personel hakkında olumsuz kanaat oluşturulmasına dayanak olamaz.
• "Katalog evlilik" iddiası ispata muhtaç: "Katalog evlilik" iddiası, somut bilgi ve belgelerle desteklenmediği sürece hukuki değer taşımaz. Danıştay, davacı hakkında örgütle irtibat veya iltisakı gösteren kanıtlayıcı herhangi bir bilginin dosyada yer almadığını açıkça tespit etti.

"Sebep Unsuru" Yönünden Hukuka Aykırılık Vurgusu

Yüksek Mahkeme, sözleşme yenilememe işleminin idari işlemin "sebep unsuru" bakımından sakat olduğunu belirtti. Kararda; varsayım, kanaat ve soyut istihbari değerlendirme üzerine kurulu işlemlerin hukuk devleti ilkesiyle bağdaşmayacağı net biçimde ortaya konuldu. Bu nedenle, Bölge İdare Mahkemesinin davayı reddeden kararı bozuldu ve dosya yeniden karar verilmek üzere ilgili daireye gönderildi.

Kararın Önemi: Kişisel Sorumluluk İlkesi Yeniden Vurgulandı

Bu emsal niteliğindeki karar;

• Jandarma ve TSK personeli,
• Güvenlik soruşturması gerekçesiyle sözleşmesi yenilenmeyen kamu görevlileri,
• Özellikle eş veya aile bireyleri üzerinden kurulan idari değerlendirmelerle mağdur olanlar

bakımından son derece kritik bir içtihat niteliği taşıyor.

Danıştay, bu kararıyla bir kez daha şu temel hukuk ilkesini vurguladı: "Kişi, başkasının fiiliyle değil, yalnızca kendi somut durumu ve eylemleriyle değerlendirilir." Bu karar, kamu hizmetine giriş ve devamda objektif, somut delillere dayalı değerlendirmelerin esas alınması gerektiğini bir kez daha hatırlattı.