Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu (İDDK), memuriyetten çıkarma cezalarının verilmesinde Anayasal bir güvence olan "son savunma hakkının" usulüne uygun ve eksiksiz bir şekilde tanınmasının mutlak bir zorunluluk olduğuna hükmetti. Bu emsal niteliğindeki karar, disiplin hukukunda memurların haklarını koruyan önemli bir içtihat niteliği taşıyor.

Olayın Arka Planı: Gezi Paylaşımıyla Başlayan Süreç

Bartın'da görevli bir öğretmen, Portekiz'de öğrencileriyle katıldığı bir etkinlikte Gezi Parkı eylemlerine destek amaçlı pankartlarla fotoğraf çektirip bunu sosyal medya hesabında paylaştı. Bu paylaşımın basına yansıması üzerine öğretmen hakkında disiplin soruşturması başlatıldı ve Devlet memurluğundan çıkarma teklifiyle dosya Yüksek Disiplin Kuruluna sevk edildi.

Hukuki Süreç Mercek Altında

• İlk Derece Mahkemesi'nin Kararı: İdare Mahkemesi, öğretmenin eyleminin "yurt dışında Devletin itibarını düşürecek davranış" kapsamında olduğunu belirterek davayı reddetti.
• Danıştay 12. Daire'den "129. Madde Eksikliği" Vurgusu: Karar düzeltme aşamasında Danıştay 12. Dairesi, memuriyetten çıkarma cezalarında 657 sayılı Kanun'un 129. maddesinin uygulanması gerektiğini belirtti. Daire, ilgiliye dosyayı inceleme, tanık dinletme, vekille savunma ve sözlü savunma gibi geniş kapsamlı hakların hatırlatılması gerektiğini, savunma isteminin sadece 130. maddeye göre yapılmasının yeterli olmadığını vurgulayarak İdare Mahkemesi kararını bozdu.
• Mahkemenin Israrı: İdare Mahkemesi, Danıştay'ın bozma kararına rağmen önceki gerekçesinde ısrar etti. Davacının savunma verdiği, sözlü savunma talep etmediği ve Milli Eğitim Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun 130. madde uyarınca savunma almasının yeterli olduğu savunuldu.
• Danıştay İDDK'dan Kesin Hüküm: "130 Yetmez, 129 Şart!" Memuriyetten çıkarma cezasının kamu hizmetinden ihraç gibi en ağır yaptırım olması nedeniyle savunma hakkının genişletilmiş şekilde uygulanmasının Anayasal zorunluluk olduğunu vurgulayan Danıştay İDDK, mahkemenin ısrar kararını bozdu. Kurul, davacıya gönderilen savunma isteminde 129. maddeye özgü hakların hatırlatılmadığını, sadece 130. madde uyarınca savunma istendiğini ve bu durumun "son savunma" usulünü eksik kıldığını belirtti.

Bu Kararın Anlamı ve İçtihadın Gücü

Danıştay İDDK'nın bu kararı, disiplin hukukunda memurların haklarını güvence altına alan çok önemli bir dönüm noktasıdır:

1. 129. Madde Mutlak Uygulanmalı: Memuriyetten çıkarma cezalarında 657 sayılı Kanun'un 129. maddesi, mutlak surette ve tüm usuli güvenceleriyle birlikte uygulanmalıdır. Sadece 130. maddeye göre savunma istemi yeterli değildir.
2. Savunma Hakkı "Bilgilendirilmiş" ve "Etkin" Olmalı: Memura isnatlar, deliller ve teklif edilen ceza açıkça tebliğ edilmeli; dosyayı inceleme, tanık dinletme, vekille savunma ve sözlü savunma gibi tüm hakları hatırlatılmalıdır.
3. En Ağır Cezada Usuli Hata İşlemi Sakatlar: Savunma hakkı tam olarak kullandırılmadan verilen memuriyetten çıkarma cezaları, usule aykırı olduğundan hukuken geçersizdir.

Bu karar, kamu personelinin en temel haklarından biri olan savunma hakkının, özellikle en ağır disiplin cezalarında ne denli titizlikle korunması gerektiğini bir kez daha ortaya koymuştur.