Kamu personel alım süreçlerinde mülakat sınavlarının objektifliği ve şeffaflığı, uzun süredir kamuoyunun ve hukukun gündeminde olan bir tartışma konusu. Bu tartışmalara, Danıştay 12. Dairesi'nden gelen emsal niteliğindeki çarpıcı bir karar yeni bir boyut kazandırdı. Yüksek Mahkeme, komisyon üyelerinin bir adayın sözlü sınavındaki tüm değerlendirme kriterlerinde aynı puanı vermesini "objektifliğe aykırı" bularak hukuka uygun olmadığını net bir dille ifade etti. Bu önemli yargı kararı, özellikle polis adaylarının sözlü sınav süreçleri başta olmak üzere, kamu mülakatlarının genel işleyişine dair standartları baştan aşağı yeniden belirleme potansiyeli taşıyor.

PAEM Sözlü Sınavında Yaşananlar ve Hukuki Sürecin Başlangıcı

Dava konusu olay, 2017-2018 eğitim döneminde Polis Amirleri Eğitim Merkezi (PAEM)'nden mezun olan bir adayın 09 Ağustos 2018 tarihinde girdiği eğitim sonu sözlü sınavıyla ilgili. Davacı aday, sınavda dört farklı kriter üzerinden değerlendirilmesi gerekirken, komisyon üyelerinin tüm başlıklar için istisnasız aynı puanı takdir etmesi sonucu yalnızca 35 puan alarak başarısız sayıldı. Bu durumun neticesinde PAEM ile ilişiği kesilen aday, yaşadığı bu mağduriyet karşısında hukuki yollara başvurarak sınav sonucunun iptali talebiyle yargı sürecini başlattı. Ancak, İdare Mahkemesi ve istinaf mahkemesi, sözlü sınavın mevzuata uygun yapıldığına hükmederek davayı reddetti. Davacının istinaf başvurusu da Bölge İdare Mahkemesi tarafından aynı gerekçelerle reddedilince, dosya nihai karar için yüksek yargı organı olan Danıştay'a taşındı.

Danıştay 12. Daire'nin Objektiflik Vurgusu

Danıştay 12. Dairesi, dosyadaki tüm bilgi ve belgeleri, özellikle de komisyon değerlendirme formunu titizlikle incelemeye aldı. Yapılan derinlemesine değerlendirme sonucunda Daire, komisyon üyelerinin her bir kriter için aynı puanı vermesinin "olağan dışı" olduğu tespitine vardı. Danıştay'a göre bu durum;

• Takdir yetkisinin objektif ve somut gerekçelere dayanmadan kullanıldığına,
• Sınavın temel ilkeleri olan tarafsızlık ve eşitliğin ihlal edildiğine,
• Ölçme ve değerlendirme gibi kritik bir amacın gerekliliklerine uygun davranılmadığına işaret ediyordu.

Bu güçlü gerekçelerle Danıştay, sözlü sınav sonucuna dayalı idari işlemde hukuka uygunluk bulunmadığına hükmetti. Yüksek Mahkeme, değerlendirme kriterlerinin varoluş amacının, adayın farklı yetkinliklerini ayırt edici bir şekilde ölçmek olduğunu ve her kritere aynı puanın verilmesinin bu amaca aykırı olduğunu net bir dille ifade etti.

Emsal Kararın Kapsamlı Etkisi ve Gelecek İçin Öngörüler

Danıştay 12. Dairesi, davacının temyiz başvurusunu kabul ederek Bölge İdare Mahkemesi kararını bozdu. Dosya, Danıştay'ın belirlediği ilkelere uygun yeni bir değerlendirme yapılması için ilgili mahkemeye geri gönderildi.

Bu emsal karar, sadece PAEM ve POMEM gibi Emniyet Teşkilatı bünyesindeki sözlü sınavlar için değil, genel olarak kamu kurumlarındaki tüm mülakat süreçleri açısından büyük bir hukuki referans noktası oluşturuyor. Karar, komisyon üyelerinin takdir yetkisinin sınırsız olmadığını, her kritere aynı puan verilmesinin değerlendirmenin keyfî ve standart dışı yapıldığı anlamına gelebileceğini ve bu durumun idari işlemin iptaline yol açacak ciddi bir hukuka aykırılık teşkil ettiğini bir kez daha vurguladı.

Danıştay'ın bu kararı, 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu, Emniyet Genel Müdürlüğü Kadrolarına Aday Memur Atama Sınav Yönetmeliği ve İdari Yargılama Usulü Kanunu (2577) kapsamında değerlendirilmiş olsa da, etkisi Emniyet Teşkilatının yanı sıra, Sağlık Bakanlığı, Milli Eğitim Bakanlığı ve diğer tüm kamu kurumlarının personel alım mülakatlarına da yansıyabilir. Zira tüm bu süreçlerde objektiflik, tarafsızlık ve eşitlik ilkeleri evrensel hukuki değerlerdir.

Sonuç: Liyakat Esaslı Bir Sistem İçin Önemli Bir Adım

Danıştay'ın bu kararı, kamuya alımlarda sözlü sınavların şeffaf, ölçülebilir ve objektif kriterlere dayanması gerektiği prensibini sarsılmaz bir şekilde ortaya koymuştur. Mülakat komisyonlarının takdir yetkisi, hukukun genel ilkeleri olan objektiflik ve eşitlik ilkeleriyle sınırlıdır; bu sınırların aşılması, yargı yoluyla düzeltilecektir. Bu emsal karar, kamu personel alım süreçlerinde daha adil, daha güvenilir ve hukuka daha uygun değerlendirmelerin yapılmasının önünü açarak, liyakat esaslı bir sistemin güçlenmesine önemli bir katkı sağlayacaktır. Kurumların, mülakat pratiklerini bu yeni yargı içtihadı doğrultusunda gözden geçirmeleri ve gerekli düzenlemeleri yapmaları beklenmektedir.