Türkiye'de sulama göletleri, barajlar, dere yatakları gibi potansiyel tehlike barındıran alanlarda yaşanan trajik ölümler, uzun süredir kamuoyunun ve hukukun gündeminde. Bu noktada, Gölette Meydana Gelen Ölüm Olaylarında İdarenin Sorumluluğu Netleşiyor başlığı altında Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'ndan gelen son karar, idarenin yükümlülüklerine dair önemli bir dönüm noktası niteliğinde.

Gaziantep Hacı Aslan Göleti'nde iki çocuğun boğularak hayatını kaybettiği elim olayda verilen ısrar kararını bozan Danıştay, sulama göletleri gibi riskli alanlarda idarenin "makul ölçüde güvenlik önlemi alma" yükümlülüğünü bir kez daha kuvvetle vurguladı. Bu karar, meskun mahal dışında bulunan alanlarda dahi idarenin yaşam hakkını korumaya yönelik pozitif yükümlülüklerini ortadan kaldırmadığını net biçimde ortaya koyuyor.

Olayın Arka Planı: Bir Trajedinin Hukuki Yansımaları

13 Eylül 2017'de, Gaziantep Şahinbey ilçesindeki Hacı Aslan Göleti’nde 14 yaşındaki bir çocuk ve arkadaşı suya girdikleri sırada yaşamlarını yitirdi. Aile, gölette hiçbir koruma tedbiri bulunmadığını, uyarı levhalarının yetersiz olduğunu belirterek maddi ve manevi tazminat talebinde bulundu. İlk derece mahkemesi idarenin kusurlu olduğuna hükmetse de, Bölge İdare Mahkemesi, "göletin meskun mahal dışında olduğu" gerekçesiyle davayı reddetti. Dosya, Danıştay'ın kapısını çaldı.

Danıştay'dan Kritik Tespitler: Sorumluluktan Kaçış Yok

Danıştay’ın kararı, Türkiye'deki tüm riskli su alanlarında alınması gereken güvenlik tedbirleri bakımından çarpıcı sonuçlar içeriyor:

1. "Meskun Mahal Dışı" Olmak Sorumluluğu Kaldırmaz: Danıştay, bir alan meskun mahal dışında olsa bile, eğer orada insanlar bulunuyorsa, uyarı levhaları yetersizse ve fiziksel engeller yoksa, idarenin "makul tedbir alma yükümlülüğü"nün devam ettiğini açıkça belirtti. Bölge İdare Mahkemesi'nin gerekçesi böylece geçersiz kılındı.

2. Yaşam Hakkı: İdarenin Pozitif Yükümlülüğü: Kararda, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) ve Anayasa Mahkemesi (AYM) içtihatlarına atıf yapılarak, devletin yaşam hakkına yönelik riskleri önleyecek tedbirleri almakla yükümlü olduğu vurgulandı. Bu, yalnızca kasıtlı öldürmeyi engellemek değil, riskli alanlarda proaktif önleyici tedbirleri almak anlamına geliyor.

3. Güvenlik Sıfıra Yakın: Keşif Raporları Konuştu: Keşif ve bilirkişi raporları, gölette tel çit, bariyer, korkuluk veya engelleyici herhangi bir yapının bulunmadığını ortaya koydu. "Suya girmek tehlikeli ve yasaktır" levhalarının yetersiz ve uzak olması, ayrıca keşif günü bile alanda piknik yapan ve balık tutan kişilerin varlığı, buranın fiilen insanların bulunduğu bir yer olduğunu kanıtladı. Bu durum, idarenin hizmet kusurunu doğurdu.

Kararın Sonucu ve Geleceğe Yönelik Etkileri

Danıştay, Bölge İdare Mahkemesi’nin "idarenin kusurlu olmadığı" yönündeki ısrar kararını bozdu. Dosya, idarenin sorumluluk oranı, müterafik kusur değerlendirmesi ve maddi tazminat hesabının yeniden yapılması için Bölge İdare Mahkemesi'ne geri gönderildi.

Bu karar, benzer trajedilerin yaşanmaması adına son derece önemli emsaller teşkil ediyor:

• Tüm Sulama Göletleri İçin Emniyet Tedbiri Zorunluluğu Pekişti: Artık "meskun mahal dışı" savunması tek başına idareyi sorumluluktan kurtaramayacak.
• Yaşam Hakkının Korunması İdarenin Pozitif Yükümlülüğü: Danıştay, AİHS ve Anayasa çerçevesinde idareyi aktif önlem alma sorumluluğunda görüyor.
• İhmalle Ölümler İçin Önemli Emsal: Bu karar, sulama göletleri, baraj rezervuarları, taşkın koruma kanalları ve dere ıslah alanları gibi yerlerde meydana gelen benzer ölüm olaylarında açılacak tazminat davaları için önemli bir yol gösterici olacak.

Devlet, vatandaşlarının yaşam hakkını korumakla yükümlüdür. Bu karar, riskli alanları kaderine terk etmenin hukuken kabul edilemez olduğunu, önleyici tedbirlerin yalnızca bir tercih değil, zorunluluk olduğunu bir kez daha güçlü bir şekilde ortaya koymuştur. Güvenli bir yaşam için proaktif adımlar atmak, idarenin asli görevidir.